Το κόλπο με την ένταξη Τμημάτων ΑΕΙ σε επιπλέον Επιστημονικά Πεδία
Σάββατο, 21 Μαρτίου 2026
Του Στράτου Στρατηγάκη
Μαθηματικού - Ερευνητή
Με την θέσπιση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) το 2021 τα χαμηλής ζήτησης Τμήματα των ΑΕΙ άδειασαν από φοιτητές.
Τα Τμήματα χαμηλής ζήτησης καθορίζονται από δύο παράγοντες: ο πρώτος είναι το Επιστημονικό Αντικείμενο που μπορεί να μην είναι πια της μόδας· ναι υπάρχουν trendy σπουδές καθώς αρκετοί άνθρωποι ακολουθούν τις επιλογές των πολλών, κάτι που συμβαίνει σε όλες τις εκφράσεις της ανθρώπινης ζωής.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι η έδρα του Τμήματος που όσο μακρύτερα είναι από τα μεγάλα αστικά κέντρα τόσο μικρότερη είναι η ζήτηση για σπουδές. Αν ένα Τμήμα έχει και τους δύο παράγοντες τότε οι κενές θέσεις είναι περισσότερες από τους επιτυχόντες υποψηφίους.
Το πρόβλημα των πολλών κενών θέσεων φοιτητών αποτελεί υπαρξιακό κίνδυνο για ένα Τμήμα, καθώς βρίσκεται υπό άμεσο κίνδυνο για κλείσιμο, που, κάποια στιγμή, εδώ κοντά, αναπόφευκτα θα έλθει. Η ΕΒΕ, το δημογραφικό και η ίδρυση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων θα φέρει πολύ μεγάλη συρρίκνωση των δημόσιων Πανεπιστημίων, που αφήνονται χωρίς φοιτητές μέχρι να τεθεί το ζήτημα και να οδηγηθούμε στο κλείσιμο. Διότι ο μόνος τρόπος να κλείσεις ένα Τμήμα, χωρίς αντιδράσεις, είναι αν δεν έχει φοιτητές. Σ’ αυτή την περίπτωση δεν μπορεί κανείς να έχει αντίθετα επιχειρήματα. Τμήμα χωρίς φοιτητές δεν μπορεί να υπάρχει.
Ο αγώνας επιβίωσης των Τμημάτων χαμηλής ζήτησης είναι, λοιπόν, υπαρξιακός. Η “πατέντα” που επιλέγουν τα Τμήματα που κινδυνεύουν είναι η ένταξη σε επιπλέον Πεδία. Έτσι αυξάνεται η δεξαμενή υποψηφίων που μπορούν να δηλώσουν το Τμήμα και ελπίζουν να μειωθούν μ’ αυτόν τον τρόπο οι κενές θέσεις και να περάσει, προς ώρας, ο κίνδυνος. Η “πατέντα” μέχρι στιγμής λειτουργεί και πράγματι η ένταξη σε επιπλέον Πεδία φέρνει φοιτητές. Έτσι κάθε χρόνο υπάρχει μία λίστα με Τμήματα που εντάσσονται και σε επιπλέον Επιστημονικά Πεδία.
Τη μερίδα του λέοντος στην ένταξη σχολών σε επιπλέον Πεδία έχει το 4ο Πεδίο που είναι το μαζικότερο όλων. Το 4ο Πεδίο των Επιστημών της Οικονομίας και της Πληροφορικής είχε τους περισσότερους υποψηφίους με μεγάλη διαφορά από τα υπόλοιπα Πεδία. Στον πίνακα 1 βλέπουμε τον αριθμό των υποψηφίων κάθε Πεδίου. Αναμενόμενο είναι, λοιπόν, να θέλουν όλοι να ενταχθούν στο 4ο Πεδίο.
| Πλήθος Υποψηφίων στις Πανελλαδικές 2025 ανά Πεδίο | |
| Αριθμός υποψηφίων | |
| 1ο Πεδίο Ανθρωπιστικών Σπουδών | 19.800 |
| 2ο Πεδίο Θετικών Σπουδών | 13.753 |
| 3ο Πεδίο Σπουδών Υγείας | 12.802 |
| 4ο Πεδίο Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής | 27.586 |
| Πηγή: ΥΠΑΙΘ | |
Μάλιστα λειτουργεί τόσο καλά αυτή η “πατέντα” που ζήλεψε και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και προσπαθεί με αυτή την “πατέντα” να καλύψει τις κενές θέσεις κυρίως στον Στρατό Ξηράς. Έτσι οι σχολές του Στρατού Ξηράς εντάσσονται από φέτος και στο 3ο Πεδίο και στο 4ο Πεδίο εκτός από το 2ο Πεδίο στο οποίο ανήκε δεκαετίες τώρα και οι σχολές του Ναυτικού και της Αεροπορίας εντάσσονται και στο 3ο Πεδίο.
Στον πίνακα 2 βλέπουμε πόσο καλά τα πήγαν τα Τμήματα που επέλεξαν να ενταχθούν από το 2025 σε επιπλέον Πεδίο. Ο αριθμός των υποψηφίων που δήλωσαν τις σχολές αυτές σε οποιαδήποτε σειρά αυξήθηκε από 73,42% έως 330,47%. Έτσι οι κενές θέσεις εξαφανίστηκαν και τα Τμήματα γέμισαν φοιτητές, τουλάχιστον στα χαρτιά, διότι δεν γνωρίζουμε πόσοι τελικά από αυτούς παρακολουθούν τις σπουδές τους, διότι δημιουργούνται αρκετά προβλήματα.
| ΣΧΟΛΗ | ΙΔΡΥΜΑ | Επιπλέον Πεδίο | Σύνολο Προτιμήσεων 2024 | Σύνολο Προτιμήσεων 2025 | Ποσοστό αύξησης | κενές θέσεις 2024 | κενές θέσεις 2025 |
| ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΥΛΙΚΩΝ (ΗΡΑΚΛΕΙΟ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ | 3 | 529 | 1.521 | 187,52% | 27 | 0 |
| ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ (ΠΑΤΡΑ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ | 3 | 1.096 | 2.338 | 113,32% | 0 | 0 |
| ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ, ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ (ΡΟΔΟΣ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ | 4 | 887 | 1.984 | 123,68% | 120 | 0 |
| ΑΛΙΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ (ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ | 4 | 661 | 1.908 | 188,65% | 87 | 0 |
| ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΛΑΡΙΣΑ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ | 4 | 558 | 2.402 | 330,47% | 54 | 0 |
| ΑΡΧΕΙΟΝΟΜΙΑΣ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (ΑΙΓΑΛΕΩ) | ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ | 4 | 1.132 | 2.401 | 112,10% | 7 | 0 |
| ΑΡΧΕΙΟΝΟΜΙΑΣ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΚΕΡΚΥΡΑ) | ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ | 4 | 772 | 1.647 | 113,34% | 67 | 0 |
| ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΡΧΕΙΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) | ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ | 4 | 1.610 | 2.792 | 73,42% | 0 | 0 |
| Μελέτη: Στράτος Στρατηγάκης | |||||||
Η “πατέντα”, όμως, δεν είναι λύση. Είναι τέχνασμα και ακριβώς επειδή δεν αποτελεί λύση ενός προβλήματος έχει συνέπειες και μάλιστα αρκετά σημαντικές. Κάθε τέτοια “πατέντα” δημιουργεί συνέπειες και κακοφωνίες. Όλες αυτές οι μικροαλλαγές που γίνονται πάνω σε ένα ήδη προβληματικό πλαίσιο δημιουργούν προβλήματα και κάνουν το σύστημα εισαγωγής όλο και πιο πολύπλοκο όλο και πιο άδικο.
Η προσθήκη σχολών σε επιπλέον Πεδία δημιουργεί, όμως, δύο προβλήματα. Το πρώτο είναι ότι είναι πιθανόν οι φοιτητές που θα εισαχθούν από τα επιπλέον Πεδία δεν θα έχουν τις απαραίτητες γνώσεις για να παρακολουθήσουν τις σπουδές τους. Αν τις είχαν τότε κακώς δεν ήταν τόσα χρόνια στα επιπλέον Πεδία. Κάτι ήξεραν, όμως, στο Υπουργείο Παιδείας και δεν τα είχαν εντάξει εξαρχής σ’ αυτά τα Πεδία.
Ας δούμε κάποιες περιπτώσεις. Το Τμήμα Συστημάτων Ενέργειας στη Λάρισα εντάχθηκε και στο 4ο Πεδίο. Το πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος ασχολείται προφανώς με την ενέργεια που απαιτεί υψηλό επίπεδο γνώσεων Φυσικής. Οι υποψήφιοι του 4ου Πεδίου συνήθως έχουν πάρει… διαζύγιο από τη Φυσική από την Α Λυκείου και γι’ αυτό επιλέγουν το 4ο Πεδίο. Είναι προφανές ότι δεν μπορούν να σπουδάσουν σ’ αυτό το Τμήμα στη μεγάλη τους πλειοψηφία και διότι δεν έχουν γνώσεις Φυσικής και διότι δεν ήθελαν να έχουν γνώσεις Φυσικής. Το Τμήμα Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών στο Μεσολόγγι έχει πρόγραμμα σπουδών που στηρίζεται στη Βιολογία, τη Χημεία και τη Φυσική, πεδία απαγορευμένα και αυτά για τους υποψηφίους από το 4ο Πεδίο.
Τα Τμήματα Υλικών έχουν μαθήματα Μαθηματικών και πάρα πολύ Φυσική, υψηλού επιπέδου που απαιτεί γνώσεις Φυσικής. Είναι, προφανώς, δύσκολο να ανταποκριθεί ένας υποψήφιος του 3ου Πεδίου στις απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών διότι όχι μόνο δεν εξετάστηκε Μαθηματικά, αλλά ούτε τα διδάχθηκε στη Γ Λυκείου.
Πέρα από τα προβλήματα που θα έχουν κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους οι φοιτητές αυτών των Τμημάτων, που θα προέρχονται από τα επιπλέον Πεδία στα οποία εντάχθηκαν τα Τμήματα, υπάρχει και το πολύ σημαντικό πρόβλημα των άνισων όρων εισαγωγής. Οι υποψήφιοι των Τμημάτων Βιβλιοθηκονομίας προέρχονται είτε από το 1ο είτε από το 4ο Επιστημονικό Πεδίο. Οι πρώτοι εξετάζονται σε Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία και Λατινικά και οι δεύτεροι σε Μαθηματικά, Πληροφορική και Οικονομία, εκτός, βέβαια, από τη Νέα Ελληνική Γλώσσα στην οποία εξετάζονται όλοι. Μετά συγκρίνονται οι βαθμοί των πρώτων και των δεύτερων και θα εισαχθεί στη σχολή αυτός που έγραψε καλύτερα στα διαφορετικά μαθήματα.
Αυτός ο παραλογισμός να συγκρίνονται οι βαθμοί όχι απλά σε διαφορετικά θέματα αλλά σε διαφορετικά μαθήματα που δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους, αποτελούσε πάντα την αχίλλειο πτέρνα των συστημάτων εισαγωγής από τη δεκαετία του 80. Πρόκειται για σύγκριση που στερείται κάθε λογικής. Αντί σ’ αυτά τα 45 χρόνια να γίνει προσπάθεια να λυθεί το πρόβλημα και να καταργηθούν οι σχολές που δηλώνονται από υποψηφίους διαφορετικών Πεδίων (οι κοινές σχολές, όπως λέμε) το πρόβλημα διαρκώς διογκώνεται, καθώς κάθε χρόνο αυξάνεται ο αριθμός των κοινών σχολών, όπως έγινε το 2025, αλλά και πολλές προηγούμενες χρονιές. Φτάσαμε έτσι οι κοινές σχολές να αποτελούν στο Μηχανογραφικό του 2026 τα 197 από τα 454 Τμήματα, το 43,39%, δηλαδή, των διαθέσιμων Τμημάτων στο Μηχανογραφικό, καθιστώντας πια τη διαδικασία των Πανελλαδικών παντελώς άδικη, σχεδόν για τα μισά Τμήματα.