Πανεπιστήμια: Τι κάνει έναν φοιτητή «αιώνιο» – Το παράδειγμα της Νομικής και οι… συνταξιούχοι που βρέθηκαν στις λίστες
Σάββατο, 3 Ιανουαρίου 2026
Του Στράτου Στρατηγάκη
Μαθηματικού - Ερευνητή
Πολλές χιλιάδες φοιτητών διαγράφονται αυτές τις μέρες από τα μητρώα των Πανεπιστημίων. Πρόκειται για τους φοιτητές των τμημάτων τετραετούς φοίτησης που το ακαδημαϊκό έτος 2021 – 2022 είχαν ξεπεράσει τα 4 χρόνια σπουδών. Πρόκειται, δηλαδή, για φοιτητές που είχαν εισαχθεί στις σχολές τους από το 2017 και παλαιότερα. Οι φοιτητές των τμημάτων πενταετούς φοίτησης (μηχανικοί, γεωπόνοι κ.α.) που εισήχθησαν πριν το 2017 θα διαγραφούν στο τέλος του 2026. Τους περισσότερους φοιτητές που διαγράφονται έχει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) με 86.000. Πρόκειται για το μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο της χώρας με τους περισσότερους φοιτητές, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη η πρωτιά του στις διαγραφές. Φυσικά υπάρχουν πολλές αντιρρήσεις για το μέτρο από τους καθηγητές των ΑΕΙ, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας σήμερα.
Από τη Νομική Αθηνών διαγράφονται 26.000 φοιτητές που είχαν εισαχθεί ακόμη και πριν το 1980. Μερικοί εξ αυτών έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί κάνοντας κάτι άλλο στη ζωή τους. Το 30% των διαγραφομένων φοιτητών είναι φοιτητές της Νομικής Αθήνας. Το ερώτημα γιατί αυτοί οι φοιτητές εγκατέλειψαν τις σπουδές τους θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε. Δύο είναι τα ερωτήματα προς απάντηση· δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν ή, μήπως, και τα δύο; Αν εξαιρέσουμε τους φοιτητές που είχαν προβλήματα κοινωνικής, οικονομικής ή ιατρικής φύσεως για τους υπόλοιπους τίθεται το ερώτημα αν είχαν το γνωστικό υπόβαθρο να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Το ερώτημα αυτό είναι εύκολο να απαντηθεί: Ήταν όλοι τους αριστούχοι. Η βάση της Νομικής Αθήνας ήταν πάντα πάνω από 18.000 μόρια. Ελάχιστα χρόνια έπεσε λίγο κάτω από το 18. Αυτό σημαίνει ότι όσοι ήταν φοιτητές στη Νομική Αθήνας είχαν γράψει στις Πανελλαδικές πάνω από 18. Συνεπώς ήταν τουλάχιστον εργατικοί και μεθοδικοί. Ακόμη και αυτοί που ήρθαν στο Τμήμα με μετεγγραφή από Θεσσαλονίκη και Κομοτηνή είχαν γράψει και αυτοί πολύ καλά, πάνω από 16 μέσο όρο. Συνεπώς δεν τίθεται το ερώτημα αν είχαν τις γνώσεις να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.
Μπορούσαν αλλά δεν ήθελαν είναι η απάντηση στο ερώτημα γιατί δεν ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους. Γιατί δεν ήθελαν; Πολλοί μπορεί να είναι οι λόγοι που ένας υποψήφιος δηλώνει μια σχολή ως πρώτη προτίμηση στο Μηχανογραφικό του αλλά τελικά μετανιώνει και δεν θέλει να σπουδάσει αυτό το επιστημονικό αντικείμενο. Ένας λόγος είναι ότι άλλαξαν οι προτιμήσεις και οι επιθυμίες του κατά τη διάρκεια των σπουδών του, προσανατολίστηκε αλλού, όχι σε Πανεπιστημιακές σπουδές σε ελληνικό ΑΕΙ, διότι θα έπρεπε να διαγραφεί από τη Νομική αν είχε εισαχθεί σε κάποια άλλη σχολή.
Ο μεγαλύτερος όγκος φοιτητών που εγκατέλειψαν τις σπουδές της Νομικής είναι, πιστεύω, άνθρωποι που εισήχθησαν στη σχολή όχι επειδή ήθελαν αλλά επειδή μπορούσαν. Η Νομική δεκαετίες τώρα θεωρείται η ναυαρχίδα των σχολών του 1ου Πεδίου. Οι απόφοιτοί της, παλαιότερα, κυρίως, διέπρεπαν ως δικηγόροι· έχουμε αρκετούς δικηγόρους που είναι πασίγνωστοι και αποτελούν πρότυπο για κάποιους εφήβους. Δεν είναι μόνο δικηγόροι και δικαστές. Παλαιότερα οι περισσότεροι βουλευτές ήταν απόφοιτοι της Νομικής. Αρκετοί δημοσιογράφοι είναι απόφοιτοι της Νομικής. Οι πτυχιούχοι της Νομικής απολάμβαναν το σεβασμό των συμπολιτών τους και η σχολή διέθετε υψηλό κύρος. Μπορεί να μην έχει πλέον το κύρος που είχε παλαιότερα, αλλά παραμένει η νούμερο ένα σε ζήτηση σχολή του 1ου Πεδίου. Το 2025 οι υποψήφιοι που δήλωσαν τη σχολή ως πρώτη προτίμηση ήταν 1151 οι περισσότεροι από κάθε άλλη σχολή του 1ου Πεδίου, για να εισαχθούν, τελικά, 360 εξ αυτών.
Όταν ένας μαθητής έχει υψηλές επιδόσεις στο σχολείο ή ένας υποψήφιος γράψει καλά στις Πανελλαδικές, προσανατολίζεται στις σχολές υψηλής ζήτησης του Πεδίου του, πιστεύοντας ότι κοιτάζει ψηλά. Στο 1ο Πεδίο οι περιζήτητες σχολές είναι η Νομική και η Ψυχολογία. Αρκετοί υποψήφιοι δηλώνουν ότι βρίσκονται σε δίλημμα μεταξύ των δύο. Πιστεύω ότι είναι ασύμβατες μεταξύ τους οι δύο επιστήμες και είναι δύσκολο να αρέσουν και οι δύο σε ένα υποψήφιο. Αρκετοί πολύ καλοί υποψήφιοι εγκλωβίζονται από την υψηλή τους βαθμολογία και οδηγούνται στη Νομική όχι από επιθυμία αλλά για άλλους λόγος ένας εκ των οποίων είναι να μη χαθούν τα μόριά τους, όπως λένε.
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα λάθη στην επιλογή σπουδών. Να επιλέγεις με βάση τη βαθμολογία σου και το τι μπορείς να σπουδάσεις και όχι τι θέλεις να σπουδάσεις. Δυστυχώς αρκετοί παρασύρονται από τη βαθμολογία τους και παραβλέπουν την επιθυμία τους. Συμβάλουν σ’ αυτό και οι σημαντικοί άλλοι της ζωής τους (γονείς, συγγενείς και γνωστοί γενικώς), που σπρώχνουν τους υποψηφίους σε επιλογές που αυτοί πιστεύουν ότι είναι κατάλληλες για τους υποψηφίους ενώ, τελικά, αποδεικνύεται ότι δεν είναι κατάλληλες. Διότι όλοι έχουν άποψη για τις σπουδές ενός άλλου, πιστεύοντας ότι αυτοί ξέρουν ενώ ο υποψήφιος είναι πολύ μικρός και δεν ξέρει. Έτσι προσπαθούν να αποφασίσουν αυτοί αντί για τον ενδιαφερόμενο. Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί μπορεί να γνωρίζουν τον κόσμο της εργασίας (στην καλύτερη των περιπτώσεων) , αλλά δεν γνωρίζουν τον άνθρωπο που προσπαθούν να κατευθύνουν στις επιλογές τους. Είναι προφανές ότι την απόφαση πρέπει να την παίρνει ο ενδιαφερόμενος, διότι αυτός θα πληρώσει τις συνέπειες των αποφάσεών του. Ο περίγυρος μόνο τη γνώμη του μπορεί να λέει. Δεν επιτρέπεται να αποφασίζει. Είναι σημαντικό να απαλλαγούν από τις λανθασμένες αντιλήψεις και τα στερεότυπα οι σημαντικοί άλλοι και να αφήσουν τους υποψηφίους να επιλέξουν τις σπουδές που τους αρέσουν, το δρόμο της καρδιάς τους.
Προ του 2000 οι υποψήφιοι συμπλήρωναν το Μηχανογραφικό τους δελτίο τον Μάρτιο, πριν δώσουν Πανελλαδικές και χωρίς φυσικά να γνωρίζουν τη βαθμολογία τους. Αυτό ενώ έδειχνε ότι δυσκόλευε τους υποψηφίους ήταν πολύ καλό, διότι τους επέτρεπε να επιλέγουν με βάση την επιθυμία τους και όχι με βάση τον βαθμό τους, που φυσικά δεν γνώριζαν. Από τότε που οι υποψήφιοι επιλέγουν γνωρίζοντας τους βαθμούς τους αρκετοί υποψήφιοι επιλέγουν με βάση τη βαθμολογία τους, πράγμα που εντείνει φαινόμενα όπως στην εγκατάλειψη των σπουδών τους, πράγμα που κάνει μεγάλη αίσθηση στη Νομική Αθήνας. Αυτό που μερικές φορές δείχνει καλό (να επιλέγω γνωρίζοντας τους βαθμούς μου) μερικές φορές δημιουργεί λανθασμένα κριτήρια επιλογής.
Το φαινόμενο της εγκατάλειψης των σπουδών από φοιτητές που έχουν τα προσόντα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους δεν εμφανίζεται μόνο στη Νομική Αθήνας, απλά είναι οι περισσότεροι. Άλλοι 60.000 φοιτητές του ΕΚΠΑ, από άλλα τμήματα, διαγράφονται. Το ΕΚΠΑ έχει τις υψηλότερες βάσεις μεταξύ των αντίστοιχων σχολών όλης της χώρας, λόγω του πολύ μεγάλου πληθυσμού της Αττικής. Προφανώς όλοι αυτοί οι φοιτητές είχαν τα προσόντα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους αλλά έκαναν λάθος επιλογή (δεν είναι μόνο οι φοιτητές της Νομικής). Βλέπουμε, λοιπόν, ότι οι λάθος επιλογές μπορούν να εγκλωβίσουν κάποιους υποψήφιους και να τους οδηγήσουν σε αδιέξοδο. Η επιλογή σπουδών είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να γίνεται στο πόδι.