Πόσα χρήματα ξοδεύουμε για την εκπαίδευση των παιδιών μας

Σάββατο, 25 Σεπτεμβρίου 2021

Του Στράτου Στρατηγάκη 
Μαθηματικού - Ερευνητή

Όλοι έχουμε ακούσει τους πολιτικούς μας να τονίζουν διαρκώς ότι η Παιδεία είναι επένδυση για το μέλλον της χώρας, είναι ο τρόπος να πετύχουμε ανάπτυξη και πολλά άλλα τέτοια εύηχα. Πώς όλα αυτά πραγματοποιούνται; Ποιες και πόσες είναι οι επενδύσεις στην Εκπαίδευση; Τα χρήματα που δαπανά το ελληνικό κράτος για την εκπαίδευση των παιδιών μας είναι 5.656 δολάρια ανά μαθητή. Πρόκειται για το μέσο όρο όλων των βαθμίδων της Εκπαίδευσης. Με αυτά τα χρήματα που ξοδεύουμε για κάθε μαθητή ξεπερνάμε δύο μόνο χώρες: την Κολομβία και το Μεξικό και καταλαμβάνουμε την τρίτη θέση από το τέλος, μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση τα χρήματα ανά φοιτητή είναι μόλις 3.503 δολάρια. Πιθανό να ρίχνουν το μέσο όρο οι λιμνάζοντες φοιτητές, που είναι, πια, περισσότεροι από τους κανονικής φοίτησης (237.241 στα κανονικά εξάμηνα φοίτησης και 252.718 πέραν των κανονικών εξαμήνων). Δεν γνωρίζουμε με βάση ποιον αριθμό γίνονται οι υπολογισμοί. Υπολογίζοντας μόνο την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ξεπερνάμε την Τουρκία, τη Χιλή και τη Λιθουανία (εκτός από την Κολομβία και το Μεξικό) καταλαμβάνοντας την 6η θέση από το τέλος με δαπάνες ανά μαθητή 6.943 δολάρια το έτος 2018, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Η Πορτογαλία μια χώρα στο μέγεθος της δικής μας, που ήταν πιο πίσω από εμάς, μας έχει περάσει προ πολλού. Ξοδεύει 10.013 δολάρια για κάθε μαθητή πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και 11.987 δολάρια για κάθε φοιτητή. Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής φαίνονται και στην αξιολόγηση PISA, όπου είναι αρκετά μπροστά από εμάς. Συγκεκριμένα το 2000 στην πρώτη αξιολόγηση PISA ήμασταν μαζί (474 στην κατανόηση κειμένου εμείς 470 η Πορτογαλία). Τώρα και στα 3 επιστημονικά αντικείμενα είναι 40 μονάδες πάνω από την Ελλάδα (457 εμείς έναντι 492 αυτών). Μας έχουν αφήσει πολύ πίσω αφού βρίσκονται πάνω από το μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, ενώ εμείς είμαστε πολύ κάτω από το μέσο όρο. Είναι προφανές ότι εργάστηκαν και ξόδεψαν και χρήματα για να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους.

Χώρες με παρόμοιο ΑΕΠ με το δικό μας, όπως η Λετονία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Εσθονία ξοδεύουν περισσότερα για την Εκπαίδευση από την Ελλάδα. Η Κορέα, παρότι δεν έχει διπλάσιο ΑΕΠ από την Ελλάδα ξοδεύει τα διπλάσια χρήματα για την Εκπαίδευση από εμάς. Δείτε στον πίνακα τα στοιχεία Στην τελευταία στήλη παραθέτουμε το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάθε χώρας, όπως το δίνει ο ΟΟΣΑ.

Αντίθετα εμείς, παρά τα παχιά λόγια για την Εκπαίδευση που είναι επένδυση στο μέλλον, δεν επενδύουμε χρήματα στην Εκπαίδευση. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη διάρκεια της τηλεκπαίδευσης το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο δεν μπορούσε να λειτουργήσει σωστά, γιατί οι server του δεν άντεχαν σε τόση κίνηση. Στα σχολεία μας η σύνδεση στο internet είναι σε πολλές περιπτώσεις πολύ αργή, οι υπολογιστές παρωχημένοι και πολλά άλλα που δείχνουν την έλλειψη χρημάτων. Έτσι φαίνεται ότι λειτουργούν τα πράγματα, αλλά στην ουσία υπολειτουργούν ή δεν λειτουργούν καθόλου. Λέμε, λοιπόν, ότι έχουμε τηλεκπαίδευση, αλλά στην ουσία δεν έχουμε.

Φυσικά τα χρήματα δεν λύνουν τα προβλήματα. Απλά βελτιώνουν τις συνθήκες στα σχολεία. Δεν είναι μόνο οι υπολογιστές. Είναι οι εκπαιδευτικοί που γίνονται γυρολόγοι λόγω του θεσμού του αναπληρωτή, ενώ γνωρίζουμε ότι ένα σχολείο χρειάζεται μόνιμους εκπαιδευτικούς για να λειτουργεί σωστά. Είναι οι επιστάτες που δεν υπάρχουν, οι γραμματείς που δεν υπάρχουν. Φανταστείτε μία επιχείρηση να έχει 300 πελάτες, ένα διευθυντή και κανένα στη γραμματεία. Θα μπορούσε να λειτουργήσει; Μην απορούμε, λοιπόν, για τη λειτουργία των σχολείων. Απλά το συνηθίσαμε και δεν μας κάνει εντύπωση. Το παράλογο, όμως, υπάρχει.

Αν δεν υπήρχαν οι γονείς που πληρώνουν αγόγγυστα για να καλύψουν τις ανεπάρκειες του σχολείου τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα. Πληρώνουν ωδεία, για να μάθουν τα παιδιά τους μουσική, πληρώνουν καλλιτεχνικά εργαστήρια, για να μάθουν τα παιδιά τους ζωγραφική, πληρώνουν τα γυμναστήρια, για να γυμναστούν τα παιδιά τους, πληρώνουν τις ξένες γλώσσες, για να μάθουν αγγλικά τα παιδιά τους, πληρώνουν τα φροντιστήρια, για να μπουν στο Πανεπιστήμιο.

Τα χρήματα μπορούν, λοιπόν, να βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής μέσα στα σχολεία, αλλά δεν αρκούν για να έχουμε καλές επιδόσεις. Χρειάζονται όραμα και στόχοι. Εδώ ζούμε το αντίθετο. Κάθε αλλαγή που κάνει οποιαδήποτε κυβέρνηση, η οποιαδήποτε αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι θα την καταργήσει όταν έλθει στην εξουσία. Αυτό γίνεται από όλα τα κόμματα όταν είναι στην αντιπολίτευση. Το κυβερνόν κόμμα όταν ήρθε στην εξουσία το 2019 κατάργησε τις πράσινες και κόκκινες σχολές, τα διετή προγράμματα σπουδών στα ΑΕΙ για αποφοίτους ΕΠΑΛ και την ίδρυση 37 νέων τμημάτων. Δεν εξετάζω αν έκανε καλά ή όχι. Αυτό είναι άλλη συζήτηση. Η αντιπολίτευση τώρα λέει ότι θα καταργήσει την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, την αξιολόγηση και θα επαναφέρει τις πράσινες και κόκκινες σχολές.

Δυστυχώς έτσι δεν προχωράμε. Γι’ αυτό μένουμε συνεχώς πίσω και μας περνούν οι άλλες χώρες, που καταφέρνουν να θέσουν στόχους και να προσπαθήσουν για την υλοποίησή τους με όσα μέσα διαθέτουν. Το τίμημα θα το πληρώσουν τα παιδιά μας, που δεν θα βρίσκουν δουλειά ή θα βρίσκουν κακοπληρωμένη δουλειά, διότι όλα αυτά υποθηκεύουν το μέλλον τους. Τα αποτελέσματα της Εκπαίδευσης χρειάζονται πάνω από μία δεκαετία για να γίνου ορατά. Αν δεν υπάρξει εθνική συνεννόηση θα πελαγοδρομούμε και θα μεγαλώνει συνεχώς η απόστασή μας από τους άλλους που προχωρούν. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι στις άλλες χώρες δεν υπάρχουν διαφωνίες, δεν υπάρχουν διαφορετικές προτάσεις, αλλά καταφέρνουν και έχουν μία συνέχεια. Δεν κάνουν συνεχώς μπρος – πίσω, μένοντας, τελικά, στάσιμοι.

Κόστος ανά μαθητή και ΑΕΠ το 2018
Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση σε USD Γυμνάσιο σε USD Λύκειο σε  USD από Πρωτοβάθμια σε Δευτεροβάθμια ΑΕΙ σε  USD Από Δημοτικό σε ΑΕΙ USD Κατά Κεφαλήν ΑΕΠ
Αυστραλία
10745 14214 14071 12227 22806 14053 44577
Αυστρία
13151 16621 16907 15254 20704 16837 45008
Βέλγιο
11482 14760 14758 13322 20696 14702 42143
Γαλλία
8724 11438 15107 11201 17940 12464 38470
Γερμανία
10096 12561 16253 12774 19324 14178 44624
Δανία
12292 11651 10242 11551 19628 13396 46108
ΕΕ (22 χώρες)
9601 11477 11543 17583 11767
Ελλάδα
6768 7751 6517 6943 3503 5656 24666
Εσθονία
8362 8571 8446 8466 17433 10277 29006
Ηνωμένες Πολιτείες
13139 14138 15609 14009 18593 54265
Ηνωμένο Βασίλειο
11679 12199 13247 12245 29969 15212 39461
Ιαπωνία
8977 10786 11838 10185 20657 12194 38741
Ιρλανδία
8539 11097 10183 9921 11178 69220
Ισλανδία
14414 17133 13003 14593 15675 14803 47335
Ισπανία
8329 9667 10928 9336 14828 10321 34621
Ισραήλ
9696 9555 9572 15786 10082 33069
Ιταλία
9947 10515 12849 11202 12353 11428 34621
Καναδάς
10629 14575 11854 27983 14905 43887
Κολομβία
3158 3250 3334 3219 3145 13227
Κορέα
12535 13775 16024 13794 12685 12914 36935
Λετονία
6611 6669 8206 7076 10551 7795 25331
Λιθουανία
6456 6495 6539 6550 9905 7336 29506
Λουξεμβούργο
21143 25985 24933 23376 54325 24973 89464
Μ.Ο. ΟΟΣΑ
9550 11091 11590 18373 11680
Μεξικό
2958 2496 3454 2918 3619 17315
Νέα Ζηλανδία
8868 10584 11763 9934 18966 11335 34944
Νορβηγία
15410 15410 17265 15972 25506 17949 60825
Ολλανδία
9891 14249 15222 12658 20971 14518 48751
Ουγγαρία
5784 5561 9098 7153 14117 8255 26925
Πολωνία
8562 8374 8078 8344 11189 8963 27279
Πορτογαλία
8812 11354 10670 10013 11987 10371 28696
Ρωσία
5734 10599 6430 23846
Σλοβακία
7305 6562 7307 7025 12172 7854 31117
Σλοβενία
9385 11941 8337 9584 15429 10395 31868
Σουηδία
12911 13358 13616 13144 27886 15290 46375
Τουρκία
3945 4064 6043 4707 5723 25569
Τσεχία
6614 11277 11101 9206 16126 10523 33068
Φινλανδία
10056 16046 8639 10661 18170 12160 40499
Χιλή
6425 6524 6171 6356 10296 7070 21541
Μελέτη: Στράτος Στρατηγάκης με στοιχεία από τον ΟΟΣΑ

https://www.naftemporiki.gr/story/1780679/posa-xrimata-ksodeuoume-gia-tin-ekpaideusi-ton-paidion-mas