αύξηση μεγέθους επαναφορά μείωση μεγέθους Αποσύνδεση

Νέο Λύκειο: Πολλές οι επιλογές, πολλά τα προβλήματα

του Στράτου Στρατηγάκη

 

Δημοσιεύτηκε 20/3/2011

 

Ένα μάθημα επιλογής υπάρχει τώρα στο πρόγραμμα του Λυκείου και αυτό δεν μπορεί να διδαχθεί σωστά. Θα μπορέσει να λειτουργήσει το σχολείο με πολλά μαθήματα επιλογής, που θα φέρουν πολλαπλάσιους συνδυασμούς;
Ας δούμε τα πράγματα από την αρχή. Είναι καλό να μπορεί να επιλέξει ο μαθητής τα περισσότερα από τα μαθήματα που θα διδαχθεί γιατί το μάθημα γίνεται πιο ενδιαφέρον γι’ αυτόν και μειώνεται ο καταναγκασμός να παρακολουθεί και να διαβάζει μαθήματα που τον αφήνουν αδιάφορο.

Το μέτρο

Η αναζήτηση της ισορροπίας αποτελεί κριτήριο επιτυχίας για το νέο σύστημα. Αρχικά πρέπει να τεθούν οι στόχοι: τι θέλουμε οπωσδήποτε να γνωρίζει ο απόφοιτος του Λυκείου. Είναι κάτι που ποτέ δεν έχει γίνει, καθώς τα κριτήρια επιλογής των μαθημάτων ήταν πάντα διαφορετικά. Οι γνώσεις που θέλουμε να έχει ο απόφοιτος Λυκείου θα αποτελέσουν το βασικό κορμό, τα υποχρεωτικά δηλαδή μαθήματα.
Υπάρχουν και άλλοι στόχοι που μπορεί να επιτευχθούν μέσα από τη διδασκαλία διαφορετικών μαθημάτων.
Ο καθορισμός των υποχρεωτικών μαθημάτων έχει ήδη γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης των διαφόρων ειδικοτήτων καθηγητών που φοβούνται, δικαιολογημένα, ότι θα χάσουν τις ώρες τους και άρα τη δουλειά τους. Έτσι οι θεολόγοι θεωρούν ότι το μάθημά τους πρέπει να είναι υποχρεωτικό, οι φιλόλογοι πιστεύουν το ίδιο για τα δικά τους μαθήματα, οι μαθηματικοί το ίδιο και πάει λέγοντας…
Πώς θα αποφασιστεί ποια θα είναι τα υποχρεωτικά μαθήματα; Αν η απόφαση είναι προϊόν διαπραγμάτευσης θα έχει ήδη μπει η πρώτη βόμβα στα θεμέλια του νέου συστήματος.

Οι επιλογές

Ο μαθητής επιλέγει τα μαθήματα που τον ενδιαφέρουν και είναι ελκυστικά. Καλό είναι οι καθηγητές να προσπαθούν να κάνουν το μάθημά τους ελκυστικό, αλλά και εδώ πρέπει να εξασφαλιστεί το μέτρο, γιατί μπορεί κάποιος να κάνει το μάθημά του ελκυστικό με πολλούς τρόπους που λειτουργούν σε βάρος της εκπαίδευσης. Μπορεί να υπόσχεται στους μαθητές που θα επιλέξουν το μάθημά του υψηλή βαθμολογία, μπορεί να υπόσχεται ότι θα περνούν απλά καλά και ότι δεν θα τους μαλώνει. Μπορεί κάποιοι να καθιερώσουν πελατειακές σχέσεις μέσα στο σχολείο και όλοι γνωρίζουμε πόσο επιρρεπείς είμαστε ως λαός στις πελατειακές σχέσεις. Ο ελκυστικός καθηγητής θα προσελκύει πολλούς μαθητές, άρα θα έχει ώρες, θα γλυτώνει τις μετακινήσεις σε άλλα σχολεία και θα έχει υψηλότερο μισθό, αφού έχει ήδη ειπωθεί ότι θα συνδεθεί ο μισθός με την απόδοση. Υπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι για να ακολουθηθούν, από ικανό αριθμό εκπαιδευτικών, μη εκπαιδευτικές μέθοδοι για την προσέλκυση «πελατών». Η εκπαίδευση, όμως, έχει και τις μη ελκυστικές της στιγμές όταν πρέπει ο δάσκαλος να πιέσει και να μαλώσει και άρα να γίνει δυσάρεστος. Δύσκολο όταν πρέπει να είναι και ελκυστικός.

Η οργάνωση

Τα σχολεία μας είναι σχεδιασμένα και κτισμένα για να έχουν μικρό αριθμό μαθητών, στην προσπάθεια να μην είναι απρόσωπα και να είναι μικρές οι αποστάσεις που έχουν να διανύσουν οι μαθητές, αφού οι συγκοινωνίες μας είναι προβληματικές. Έτσι τα σχολεία μας δέχονται 200-300 μαθητές. Αντίθετα στις χώρες της Ευρώπης τα σχολεία δέχονται πολλές φορές πάνω από 3.000 μαθητές. Τα διαφορετικά μεγέθη θα αποβούν καθοριστικά στη λειτουργία του νέου συστήματος.  Για να λειτουργήσει ένα τμήμα χρειάζεται να επιλέξουν το μάθημα 12 τουλάχιστον μαθητές. Όταν το σχολείο έχει μικρό αριθμό μαθητών είναι λογικό ότι δεν θα μπορεί να παρέχει πολλά μαθήματα επιλογής, αφού δεν θα συμπληρώνεται ο αναγκαίος αριθμός μαθητών, θέτοντας περιορισμούς και τελικά ακυρώνοντας τις επιλογές. Αναγκαστικά λοιπόν θα οδηγηθούμε σε συγχωνεύσεις σχολείων, που θα πετύχουν τη μείωση των θέσεων εργασίας των καθηγητών, εξυπηρετώντας τους στόχους του μνημονίου για τον περιορισμό του δημόσιου τομέα, αλλά έχουν τον περιορισμό των μικρών κτιρίων, που δεν γίνεται να υπερβεί κανείς. Να θυμηθούμε εδώ την ύπαρξη της διπλοβάρδιας ακόμη και τώρα.

Το παρόν

Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα στο πρόγραμμα σπουδών του Γενικού Λυκείου ορίζονται 2 ώρες διδασκαλίας για ένα μάθημα επιλογής που επιλέγουν οι μαθητές ανάμεσα σε 14 μαθήματα. Στην πράξη δεν δίνεται ποτέ η επιλογή αυτή καθώς διδάσκονται μόνο 2-3 από τα συνολικά 14 μαθήματα. Αιτία η έλλειψη καθηγητών και αιθουσών. Στον πίνακα μπορείτε να δείτε ποια είναι στη θεωρία τα μαθήματα επιλογής. Εύλογα λοιπόν δημιουργείται η απορία: όταν τώρα δεν μπορεί να διδαχθεί πραγματικά ένα μόνο μάθημα επιλογής για 2 μόνο ώρες την εβδομάδα θα τα καταφέρουμε με τη διδασκαλία περισσότερων από 20 ώρες την εβδομάδα; Και όλα αυτά θα ξεκινήσουν τον επόμενο Σεπτέμβριο; Αφού ακόμη δεν έχουν αποφασιστεί ποια μαθήματα θα διδάσκονται και για πόσες ώρες, θα προλάβουν να ετοιμαστούν τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών, να ετοιμαστεί το διδακτικό υλικό, μέρος του οποίου θα είναι τα βιβλία, μέχρι το Σεπτέμβριο; Χρονικά αδύνατο. Θα καταφύγουμε αναγκαστικά στα ήδη υπάρχοντα βιβλία. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι δεν γίνεται καμία αλλαγή στα μαθήματα και τα βιβλία του Δημοτικού και του Γυμνασίου, αλλά η αλλαγή ξεκινά από το Λύκειο, παρά τα διαφορετικά λεγόμενα του Υπουργείου Παιδείας. Αρχίζουμε λοιπόν πάλι από το τέλος με τη γνωστή βιασύνη. Αναμενόμενο είναι λοιπόν να αποτύχει η προσπάθεια και να πάμε ένα ακόμη σκαλί παρακάτω.

Μαθήματα επιλογής στη Β Λυκείου
Ο μαθητής επιλέγει 1 από τα 14 και διδάσκεται 2 ώρες την εβδομάδα

1.

Κοινωνική και Πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

2.

Αρχές Περιβαλλοντικών Επιστημών

3.

Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία: Ιστορία και Κείμενα

4.

Β' Ξένη Γλώσσα

5.

Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής

6.

Σχέδιο Γραμμικό

7.

Σχέδιο Ελεύθερο

8.

Ιστορία Κοινωνικών Επιστημών

9.

Θέματα Ιστορίας

10.

Εφαρμογές Υπολογιστών

11.

Βιολογία

12.

Διαχείριση φυσικών πόρων

13.

Χημεία

14.

Σχέδιο Τεχνικό

© Στράτος Στρατηγάκης