αύξηση μεγέθους επαναφορά μείωση μεγέθους Αποσύνδεση

Γιατί προωθούνται οι συγχωνεύσεις σχολείων

του Στράτου Στρατηγάκη

 

Δημοσιεύτηκε 20/2/2011

 

Το Υπουργείο Παιδείας προχωρά στις συγχωνεύσεις σχολείων, έχοντας ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες απογραφής χώρων, αιθουσών, μαθητών και εκπαιδευτικών. Η εκπαιδευτική κοινότητα αντιδρά έντονα σ’ αυτό το σχέδιο. Το Υπουργείο Παιδείας, όπως συνηθίζει τον τελευταίο καιρό, δεν καταδέχτηκε να εξηγήσει σε κανέναν τη λογική και την αναγκαιότητα, σύμφωνα με την άποψή του, των συγχωνεύσεων.
Οι αριθμοί όμως μας δείχνουν την αιτία. Έχουμε ίδιου μεγέθους τμήματα με το μέσο όρο των χωρών της ΕΕ, αλλά πολύ περισσότερους εκπαιδευτικούς, όπως φαίνεται στον πίνακα 2. Συγκεκριμένα ο μέσος όρος των μαθητών στα τμήματα του Γυμνασίου στις χώρες της ΕΕ, σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του ΚΑΝΕΠ (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής) της ΓΣΕΕ, είναι 21,6, όσοι και οι μαθητές στην Ελλάδα. Τα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας για το σύνολο της χώρας δίνουν 21 μαθητές στο σύνολο της χώρας, όπως φαίνεται στον πίνακα 1.
Οι καθηγητές είναι 1 ανά 7,7 μαθητές σύμφωνα με το ΚΑΝΕΠ και 1 ανά 8 μαθητές σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας. Ταυτίζονται λοιπόν οι αριθμοί για την Ελλάδα. Στην Ευρώπη ο μέσος όρος είναι 1 καθηγητής ανά 11 μαθητές. Η διαφορά είναι μεγάλη και ο στόχος του Υπουργείου Παιδείας είναι να φτάσουμε στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πρόκειται δηλαδή να γίνει μεγάλη μείωση των εκπαιδευτικών.
Το ερώτημα που άμεσα προκύπτει είναι γιατί υπάρχει τέτοια διαφορά στον αριθμό των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Το 2008-2009, σχολικό έτος με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, πολλοί εκπαιδευτικοί  ήταν αποσπασμένοι σε γραφεία βουλευτών, σε δήμους και Διευθύνσεις Εκπαίδευσης. Αν θυμάστε το πρώτο πράγμα που είπε η κα Διαμαντοπούλου όταν έγινε Υπουργός Παιδείας ήταν να φέρει πίσω στο σχολείο τους αποσπασμένους εκπαιδευτικούς που βρίσκονταν εκτός εκπαίδευσης.
Η δεύτερη αιτία είναι το μικρό μέγεθος των σχολείων  μας. Στον πίνακα 3 βλέπουμε το μέσο μέγεθος των σχολείων μας. Πρέπει να σημειώσουμε ότι το ανάγλυφο της χώρας μας μειώνει αισθητά τους μέσους όρους, αφού στα νησιά δεν μπορεί να υπάρχουν πολλοί μαθητές, υπάρχουν όμως υποχρεωτικά σχολεία, και έτσι πρέπει, όπως και σε παραμεθόριες ορεινές περιοχές. Ο μέσος όρος των Λυκείων μας είναι 180 μαθητές ανά σχολείο, όταν στην Ευρώπη τα Λύκεια έχουν περισσότερους από 1.000 μαθητές μέχρι και 3.000 μαθητές.
Η συνένωση των σχολείων θα φέρει οικονομίες κλίμακας, γιατί δεν θα υπάρχουν καθηγητές που δεν θα συμπληρώνουν το ωράριό τους. Ο σκοπός λοιπόν των συγχωνεύσεων των σχολείων είναι να μειωθεί το κόστος της εκπαίδευσης, γιατί μέχρι η αναλογία καθηγητών ανά μαθητή να φτάσει το 1:11 που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος δεν θα χρειάζεται να γίνουν διορισμοί, κάτι που συμφωνεί με το συνολικό σχέδιο μείωσης του δημόσιου τομέα, που απαιτεί να εφαρμόσουμε το ΔΝΤ. Να σημειώσουμε εδώ ότι το κόστος της μισθοδοσίας είναι πάνω από το 99% του προϋπολογισμού του Υπουργείου Παιδείας.
Το πρόβλημα είναι ότι το μέγεθος των σχολικών κτιρίων μας δεν είναι τέτοιο που να επιτρέπει το μεγάλο μέγεθος σχολείων και δεν υπάρχουν χρήματα για να χτιστούν άλλα. Αναγκαστικά λοιπόν οι συνενώσεις δεν θα γίνουν στην έκταση που θα ήθελε το Υπουργείο Παιδείας, αφού υπάρχει ο περιορισμός των υφισταμένων κτιρίων. Θα κλείσουν, λοιπόν, αναγκαστικά τα μικρά σχολεία και θα συνενωθούν πολλά μικρά σε ένα μεγαλύτερο. Φυσικά θα υπάρχουν έξοδα μετακίνησης πρόβλημα που δεν έχει λυθεί πολλά χρόνια τώρα.
Και οι μαθητές; Ποιες επιπτώσεις θα έχει αυτή η αλλαγή στη διαδικασία μάθησης και στην κοινωνικοποίησή τους; Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει από πριν τις επιπτώσεις. Πρόκειται για μία απόφαση που πάρθηκε για οικονομικούς και όχι εκπαιδευτικούς λόγους. Η διεθνής εμπειρία αναφέρει ότι τα μεγάλα σχολεία είναι απρόσωπα, τα παιδιά χάνονται μέσα στη μάζα, η βία και η εγκληματικότητα είναι πολύ πιο δύσκολο να ελεγχθούν.

Πίνακας 1: Σχολεία,, Τμήματα, Μαθητές και Διδάσκοντες σχ. έτους 2008-2009

 

Σχολεία Τμήματα Μαθητές Διδάσκοντες Αναλογία Διδασκόντων  Μαθητών 1: Μαθητές ανά τμήμα

Λύκεια Θεσσαλονίκης

102 950 22.608 2.521 9 24

Λύκεια Αττικής

339 3.365 73.622 8.253 9 22

Λύκεια Ελλάδας

1.223 10.304 219.980 25.886 8 21

Γυμνάσια Θεσσαλονίκης

151 1423 32982 3211 10 23

Γυμνάσια Αττικής

453 4491 100086 11587 9 22

Γυμνάσια Ελλάδας

1808 14678 314608 39970 8 21

Δημοτικά Θεσσαλονίκης

364 3.242 63.261 6.140 10 20

Δημοτικά Αττικής

1.061 9.781 185.380 18.027 10 19

Δημοτικά Ελλάδας

5.433 35.628 593.397 62.602 9 17

Νηπιαγωγεία Θεσσαλονίκης

469 824 15.300 1.193 13 19

Νηπιαγωγεία Αττικής

1.080 1.984 40.602 2.918 14 20

Νηπιαγωγεία Ελλάδας

5.883 9.156 147.112 12.727 12 16
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας. Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

 

Πίνακας 2: Μαθητές και Διδάσκοντες στα Γυμνάσια έτος 2008

 

Αναλογία Διδασκόντων  Μαθητών Μαθητές ανά τμήμα

Γερμανία

15,0 24,7

Γαλλία

14,6 24,3

Ισπανία

10,3 24,4

Ιταλία

9,7 21,0

Ελλάδα

7,7 21,6

Ιρλανδία

  20,3

Φινλανδία

10,6 20,1

Μέσο Όρος ΕΕ

11,1 21,6
Πηγή: ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ

 

Πίνακας 3: Μέσο μέγεθος Ελληνικών Σχολείων

 

Αριθμός Μαθητών

Λύκεια

180

Γυμνάσια

174

Δημοτικά

109

Νηπιαγωγεία

25
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας. Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

© Στράτος Στρατηγάκης