αύξηση μεγέθους επαναφορά μείωση μεγέθους Αποσύνδεση

H Εκπαίδευση σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ

του Στράτου Στρατηγάκη

 

Δημοσιεύτηκε 12/12/2010

 

Το πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ έχει ως σκοπό να μετρήσει τις επιδόσεις των μαθητών στην ηλικία των 15 ετών στα τρία κρίσιμα μαθήματα: την κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Διεξάγεται κάθε τρία χρόνια από το 2000 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών που επιλέγει η κάθε χώρα. Τα συμπεράσματα χρησιμεύουν σ’ αυτούς που χαράζουν την εκπαιδευτική πολιτική κάθε χώρας για να κάνουν τις αναγκαίες αλλαγές, αν διαπιστωθεί ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στις επιδόσεις. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο σκοπός του ΟΟΣΑ είναι να προωθήσει την παγκοσμιοποίηση ή τις ελεύθερες αγορές (όπως θέλετε πείτε το) και στην εκπαίδευση σκοπό έχει να προωθεί εκείνες τις αλλαγές που θα συνδέουν την εκπαίδευση με την αγορά εργασίας. Ενδιαφέρεται δηλαδή να παράγονται από τα εκπαιδευτικά συστήματα άνθρωποι με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας και όχι για την ευρύτερη μόρφωση.
Πολλές φορές έχει κατηγορηθεί ο ΟΟΣΑ ότι με το πρόγραμμα PISA μετρά δεξιότητες και όχι γνώσεις. Έχουν ακουστεί επιχειρήματα για θεωρητικές γνώσεις που δίνουμε στους μαθητές μας και όχι πρακτική αντιμετώπιση των προβλημάτων. Φυσικά και έχουν λογική βάση όλα αυτά, αλλά δεν είναι ικανά να δικαιολογήσουν την αποτυχία των μαθητών μας. Όποιος έχει θεωρητικές γνώσεις και δεν μπορεί να τις χρησιμοποιήσει και στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων δεν έχει στέρεες γνώσεις, μάλλον έχει «μάθει» χωρίς να μάθει, δηλαδή παπαγάλισε. Γιατί η παπαγαλία είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην εκπαίδευσή μας.
Ακόμη πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η ηλικία των 15 ετών στην οποία διενεργείται στην Ελλάδα η πλειοψηφία των μαθητών δεν έχει αρχίσει ακόμη το φροντιστήριο, άρα κρίνεται το εκπαιδευτικό μας σύστημα χωρίς καμία υποβοήθηση.

Οι επιδόσεις

Οι επιδόσεις της χώρας μας είναι κακές, αλλά βελτιώνονται, όπως βλέπετε στους πίνακες. Παραμένουν όμως πάντα κάτω από το μέσο όρο που βρίσκεται στις 500 περίπου μονάδες. Πρωτιές σημειώνουν στο διαγωνισμό οι Κινέζοι, με πρώτη εμφάνιση της περιοχής της Σαγκάης το 2009, οι Κορεάτες, οι Γιαπωνέζοι, που βρίσκονται πάντα στις πρώτες δέκα θέσεις, οι Φιλανδοί, που έρχονται πρώτοι από τις ευρωπαϊκές χώρες.
Οι επιδόσεις των μαθητών των ΗΠΑ είναι εντυπωσιακά χαμηλές. Το γεγονός μας εντυπωσιάζει, όχι γιατί οι ΗΠΑ είναι υπερδύναμη, αλλά γιατί στην Αμερική υπάρχει ένα αποκεντρωμένο σύστημα, σαν αυτό που προσπαθούν να μεταφυτεύσουν και στην Ελλάδα. Τα σχολεία ανήκουν στους δήμους που τα χρηματοδοτούν, αποφασίζουν για τα αντικείμενα διδασκαλίας, προσλαμβάνουν τους εκπαιδευτικούς και ανάλογα με τις επιδόσεις τους τα πριμοδοτούν ή τα κλείνουν απολύοντας το εκπαιδευτικό προσωπικό, όπως έγινε πρόσφατα σε σχολείο της Νέας Υόρκης.
Αντίθετα στη Γαλλία υπάρχει ένα συγκεντρωτικό σύστημα, με πανεθνικές εξετάσεις για την απόκτηση του απολυτηρίου λυκείου, που μοιάζει αρκετά στο δικό μας. Τα αποτελέσματά αυτού του εκπαιδευτικού συστήματος είναι καλύτερα από τα αμερικανικά.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι η Χιλή, όπου εφαρμόστηκαν όλα τα δόγματα του νεοφιλελευθερισμού. Τα αποτελέσματα της Χιλής είναι απογοητευτικά, αφού σε όλα τα μαθήματα, σε όλους τους διαγωνισμούς βρίσκεται σε χαμηλότερες θέσεις από την Ελλάδα.
Στην Φινλανδία υπάρχει επίσης ένα αποκεντρωμένο σύστημα, με τα σχολεία να χρηματοδοτούνται από το κράτος και τους δήμους, χωρίς την ύπαρξη ιδιωτικών σχολείων και πολύ καλά αποτελέσματα στο διαγωνισμό PISA.
Εντύπωση προκαλεί η παρουσία της Κίνας, της Κορέας και της Ιαπωνίας στις πρώτες θέσεις των διαγωνισμών. Το βιοτικό επίπεδο αυτών των χωρών έχει χαώδεις διαφορές, με την Ιαπωνία να κατατάσσεται στις πλουσιότερες χώρες του κόσμου και την Κίνα στις φτωχότερες. Βέβαια στην Κίνα έχουμε μόνο την περιοχή της Σαγκάης, που είναι μία ιδιαίτερη οικονομικά περίπτωση. Υπάρχει όμως και η Κορέα που μόλις πριν λίγα χρόνια αντιμετώπισε τεράστια οικονομικά προβλήματα μαζί με τις άλλες ασιατικές τίγρεις. Ακόμη σ’ αυτές τις χώρες τα τμήματα των μαθητών είναι πολυπληθέστερα αυτών της Ευρώπης. Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στην πειθαρχία που είναι χαρακτηριστικό της κουλτούρας αυτών των λαών. Λέτε αυτό να είναι το κρίσιμο στοιχείο;

Η δομή της εκπαίδευσης

Οι αλλαγές στη δομή της εκπαίδευσης, με το πέρασμά της στην τοπική αυτοδιοίκηση,  δεν είναι απαραίτητες για τη βελτίωσή της, όπως δείχνουν οι αριθμοί του προγράμματος PISA. Υπάρχουν πολλές λύσεις στο ίδιο πρόβλημα. Ο λόγος που προωθούνται η αποκέντρωση της εκπαίδευσης και η μεταφορά της στην τοπική αυτοδιοίκηση είναι μόνο οικονομικός. Δεν πληρώνει το κράτος αλλά οι δήμοι, που δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες. Έτσι οι πλούσιοι δήμοι θα έχουν καλά σχολεία και οι φτωχοί δήμοι θα έχουν φτηνά και αναποτελεσματικά σχολεία. Η παγκόσμια οικονομική κρίση έδειξε ότι η οικονομία δεν αυξάνεται αενάως, άρα δεν χρειάζεται όλοι να έχουν υψηλό επίπεδο γνώσης. Σημασία έχει, στα πλαίσια του νεοφιλελευθερισμού, η μείωση του κόστους για το κράτος και όχι η υψηλής ποιότητας εκπαίδευση για όλους. Αυτή την κατεύθυνση θα πάρει και η εκπαίδευσή μας.

Κατανόηση κειμένου

 

2006
2009

 

Μέση επίδοση
Θέση στους 57
Μέση επίδοση
Θέση στους 65

Ελλάδα

460
36
483
32

Γαλλία

488
23
496
22

Γερμανία

495
18
497
20

Βρετανία

495
17
494
25

ΗΠΑ

500
17
-
-

Χιλή

442
38
449
44

Νότια Κορέα

556
1
539
2

Σαγκάη Κίνα

-
-
556
1
Πηγή: ΟΟΣΑ Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

 

Μαθηματικά

 

2006
2009

 

Μέση επίδοση
Θέση στους 57
Μέση επίδοση
Θέση στους 65

Ελλάδα

459
39
466
39

Γαλλία

496
23
497
22

Γερμανία

504
20
513
16

Βρετανία

495
24
492
28

ΗΠΑ

474
35
487
31

Χιλή

411
47
421
49

Σαγκάη Κίνα

-
-
600
1

Νότια Κορέα

547
4
546
4

Φινλανδία

548
2
541
6
Πηγή: ΟΟΣΑ Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

 

Φυσικές Επιστήμες

 

2006
2009

 

Μέση επίδοση
Θέση στους 57
Μέση επίδοση
Θέση στους 65

Ελλάδα

473
38
470
40

Γαλλία

495
25
498
27

Γερμανία

516
13
520
13

Βρετανία

515
14
514
16

ΗΠΑ

489
29
502
23

Χιλή

438
40
447
44

Σαγκάη Κίνα

-
-
575
1

Νότια Κορέα

522
11
538
6

Φινλανδία

563
1
554
2
Πηγή: ΟΟΣΑ Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

 

Οι Ελληνικές Επιδόσεις

 

2000

2003

2006

2009

Κατανόηση Κειμένου

474

472

460

483

Μαθηματικά

447

445

459

466

Φυσικές Επιστήμες

461

481

473

470

Πηγή: ΟΟΣΑ Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

© Στράτος Στρατηγάκης