αύξηση μεγέθους επαναφορά μείωση μεγέθους Αποσύνδεση

Η νέα πραγματικότητα στην Παιδεία

του Στράτου Στρατηγάκη

 

Δημοσιεύτηκε 12/9/2010

 

Η φετινή χρονιά θα είναι η δυσκολότερη από τη μεταπολίτευση και μετά, δήλωσε η Υπουργός Παιδείας. Η αλήθεια είναι ότι η επόμενη χρονιά θα είναι δυσκολότερη και η μεθεπόμενη ακόμη πιο δύσκολη. Η υποχρηματοδότηση του σχολείου με συνέπεια τη συνεχή του υποβάθμιση θα είναι συνεχής. Τώρα είμαστε απλά στην αρχή.
Τα κενά στα σχολεία που δημιουργήθηκαν από τη μαζική φυγή των εκπαιδευτικών προς τη σύνταξη, δείχνει πανικό από τη μεριά των εκπαιδευτικών και προκάλεσε πανικό στο Υπουργείο Παιδείας. Με μέσο όρο αποχωρήσεων τις 4.000 το χρόνο η φυγή 11.455 σε ένα χρόνο σημαίνει ότι πολλοί έφυγαν με πρόωρη σύνταξη τρομοκρατημένοι από τις αλλαγές στο ασφαλιστικό και μη έχοντας εμπιστοσύνη στις αποφάσεις της κυβέρνησης που κάθε μέρα διαψεύδονται και αλλάζουν. Το ίδιο θα γίνει και του χρόνου με όσους καταφέρουν να θεμελιώσουν του χρόνου συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Το μέγεθος του προβλήματος

Στο Υπουργείο Παιδείας είχαν ετοιμάσει τρία σενάρια για τον αριθμό των συνταξιοδοτούμενων.  Το πρώτο υπολόγιζε 4.000 συνταξιοδοτούμενους, όσους και πέρυσι. Το δεύτερο υπολόγιζε διπλάσιο αριθμό συνταξιοδοτούμενων 8.000 και το τρίτο το πιο ακραίο υπολόγιζε 12.000 παραιτήσεις εκπαιδευτικών. Οι 11.455 παραιτήσεις δημιούργησαν, σε συνδυασμό με τους λίγους διορισμούς μονίμων, πανικό στο Υπουργείο Παιδείας, προκαλώντας τη δήλωση για πρόσληψη 15.000 αναπληρωτών, διπλάσιων από πέρυσι. Έχουμε λοιπόν μια σημαντική μεταβολή στις εργασιακές σχέσεις: Οι προσλαμβανόμενοι με σύμβαση είναι, για πρώτη φορά, πενταπλάσιοι των μονίμων.

Έχουμε πολλούς εκπαιδευτικούς;

Αυτό το ερώτημα απασχολεί τους γονείς, ενόψει της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς, με τις αντικρουόμενες ανακοινώσεις του Υπουργείου και των συνδικαλιστικών οργανώσεων να μπερδεύουν τους γονείς και να δημιουργούν μία ακόμη ανασφάλεια στις οικογένειες, που δεν γνωρίζουν αν θα βρουν τα παιδιά δασκάλους και καθηγητές στα σχολεία αύριο με τον αγιασμό.
Στον πίνακα 1 βλέπουμε ότι έχουμε 1 εκπαιδευτικό ανά 8,8 μαθητές. Παρατηρούμε, όμως, ότι το μέσο όρο μειώνει η Τεχνική και η Εκκλησιαστική Εκπαίδευση. Η Τεχνική εκπαίδευση «μεταρρυθμίστηκε» από την κα Γιαννάκου το 2006 και παρατηρήθηκε μαζική φυγή των μαθητών από αυτή. Στη μία από τις δύο ομάδες  των ΕΠΑΛ οι υποψήφιοι ήταν λιγότεροι από 350 από όλη την Ελλάδα, δείγμα αποτυχίας της μεταρρύθμισης στην τεχνική εκπαίδευση.
Υπάρχουν και τα νησιά μας όπου πολλές φορές οι εκπαιδευτικοί είναι περισσότεροι από τους μαθητές, αλλά εκεί υπάρχουν εθνικοί λόγοι ύπαρξης των σχολείων.
Πρόβλημα δημιουργείται από τα πολλά μικρά διάσπαρτα χωριά στην ηπειρωτική Ελλάδα, των οποίων οι κάτοικοι αγωνίζονται να κρατήσουν ανοικτά τα σχολεία, έστω και μονοθέσια. Κάνουν κακό στα δικά τους παιδιά, γιατί η λειτουργία μονοθέσιων σχολείων προσφέρει, αναγκαστικά, κακής ποιότητας εκπαίδευση στους μαθητές και εμποδίζει την κοινωνικοποίησή τους. Φανταστείτε ένα δάσκαλο που κάνει σε έξι τάξεις του δημοτικού μάθημα ταυτόχρονα και σκεφτείτε μήπως θα ήταν καλύτερα τα παιδιά να συγκεντρώνονταν σε μεγαλύτερα σχολεία με ένα δάσκαλο για κάθε τάξη.

Το πρόβλημα

Βλέποντας τον πίνακα 2 βλέπουμε ότι πράγματι στην Ελλάδα έχουμε πολλούς εκπαιδευτικούς. Οι υπόλοιπες στήλες του πίνακα, όμως, μας δείχνουν την αλήθεια. Έχουμε πρωτοφανή αριθμό ανώτερου διοικητικού προσωπικού και πολύ μικρό αριθμό διοικητικών υπαλλήλων. Όταν δούμε το βοηθητικό προσωπικό διαπιστώνουμε ότι στην Ελλάδα έχουμε ένα βοηθητικό υπάλληλο ανά 3.333 μαθητές!! Δηλαδή ένα υπάλληλο ανά 35 σχολεία. Δεν έχουμε δηλαδή κανένα βοηθητικό υπάλληλο. Ο μέσος όρος της ΕΕ των 19 είναι ένας υπάλληλος ανά 65 μαθητές. Στο βοηθητικό προσωπικό του σχολείου περιλαμβάνονται οι καθαρίστριες, οι επιστάτες, οι συντηρητές, οι φύλακες, οι τραπεζοκόμοι και οι γραμματείς. Δεν έχουμε καθόλου υπαλλήλους από αυτές τις ειδικότητες, ούτε βέβαια βοηθούς εκπαιδευτικών, όπως φαίνεται στην τρίτη στήλη του πίνακα 2.

Πώς λειτουργούν τα σχολεία;

Κάποιες καθαρίστριες μονιμοποιήθηκαν, σε κάποια άλλα σχολεία έχουν ακόμη καθαρίστριες με σύμβαση με αμοιβή 1,5€ για κάθε αίθουσα που καθαρίζουν κάθε μέρα. Επιστάτες δεν υπάρχουν, ούτε και γραμματείς. Την εργασία τους διεκπεραιώνουν οι εκπαιδευτικοί κάνοντας επιτήρηση των μαθητών στα διαλείμματα και διεκπεραιώνοντας όλη τη διοικητική «χαρτούρα» που απαιτείται από το γραφειοκρατικό και αναχρονιστικό διοικητικό σύστημα. Στα ολοήμερα νηπιαγωγεία δεν υπάρχουν τραπεζοκόμοι με αποτέλεσμα οι νηπιαγωγοί να ζεσταίνουν και να σερβίρουν το φαγητό των παιδιών και ταυτόχρονα να τα επιτηρούν. Σε κάποια σχολεία αναγκάζονται οι εκπαιδευτικοί να ζητούν από τους γονείς να τους φέρουν τα υλικά που θα χρησιμοποιήσουν τα παιδιά τους, μη έχοντας χρήματα από τους δήμους, εισάγοντας την ιδιωτικοποίηση από την πίσω πόρτα, άθελά τους. Τη συντήρηση των σχολείων έχουν αναλάβει οι δήμοι, χωρίς όμως να έχουν τα χρήματα. Έρχεται και ο «Καλλικράτης», που αναμένεται να φέρει το χάος στα σχολεία. Πολλές φορές τη συντήρηση αναλαμβάνουν εκπαιδευτικοί που «πιάνει» το χέρι τους και, πολύ συχνά, γονείς που δρουν εθελοντικά για να βοηθήσουν τη λειτουργία του σχολείου.

Οι αριθμοί

Ενώ λοιπόν οι αριθμοί δείχνουν ότι έχουμε πολλούς εκπαιδευτικούς, όταν εξετάσουμε συνολικά τον αριθμό των εργαζομένων στα σχολεία διαπιστώνουμε ότι είμαστε πολύ κοντά στο μέσο όρο της Ευρώπης των 19 και στο μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, απλά οι εκπαιδευτικοί μας έχουν πολλαπλά καθήκοντα. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι ο υπολογισμός μόνο του αριθμού των εκπαιδευτικών που εργάζονται στα σχολεία είναι λάθος που ή  γίνεται σκόπιμα ή γίνεται από άγνοια.

Κι όμως λειτουργούν ακόμη

Είναι θαύμα ότι τα σχολεία ακόμη λειτουργούν, όπως λειτουργούν, αν προσθέσετε και την υποχρηματοδότηση που οδηγεί διευθυντές να περιορίζουν τις φωτοτυπίες των παιδιών για να μειώσουν το κόστος. Καλό αγιασμό και καλή σχολική χρονιά σε όλους μας κι ο Θεός βοηθός…

Πίνακας 1: Μαθητές, Σχολεία Διδάσκοντες στην Ελλάδα

 

Αριθμός Σχολείων
Αριθμός Εκπαιδευτικών
Μαθητές
Μαθητές / εκπαιδευτικό
Μαθητές / σχολείο
Εκπαιδευτικοί / σχολείο

Λύκεια

1.368
27.548
248.927
9,0
182
20

Τεχνική - Εκκλησιαστική Εκπ.

641
19.042
110.418
5,8
172
30

Γυμνάσια

1.980
41.865
328.499
7,8
166
21

Δημοτικά

5.460
64.268
633.406
9,9
116
12

Νηπιαγωγεία

6.103
13.488
146.250
10,8
24
2

Σύνολο

15.552
166.211
1.467.500
8,8
94
11
Πηγή: ΓΓ ΕΣΥΕ Επεξεργασία: Στράτος Στραγηγάκης

 

Πίνακας 2: Μαθητές ανά Εκπαιδευτικό στις χώρες του ΟΟΣΑ

 

Μαθητές /

εκπαιδευτικό

Μαθητές /

βοηθό

διδάσκοντα

Μαθητές/

ανώτερο διοικητικό

προσωπικό

Μαθητές /

διοικητικό

υπάλληλο

Μαθητές /

βοηθητικό

υπάλληλο

Μαθητές /

εργαζόμενο στην

εκπαίδευση

Τσεχία

13,9
909,1
232,6
51,3
59,5
8,3

Φινλανδία

13,8
104,2
333,3

Γαλλία

14,3
416,7
212,8
188,7
120,5
11

Ελλάδα

8,5
2500
93,5
714,3
3333,3
7,7

Ουγγαρία

10,9
105,3
43,9
7,9

Ισλανδία

10,3
129,9
85,5
208,3
40,7
6,6

Ιταλία

10,3
312,5
370,4
71,4
35
6,4

Ιαπωνία

15,7
178,6
204,1
172,4
11,7

Κορέα

21,3
357,1

Νορβηγία

10,5
123,5
120,5
175,4
8,2

Ηνωμένο Βασίλειο

15,2

Ηνωμένες Πολιτείες

14,9
75,2
192,3
100
36,9
7,5

Μέσος Όρος χωρών ΟΟΣΑ

13,1
212,8
172,4
92,6
74,1
8,6

Μέσος Όρος Ευρώπης των 19

12,1
333,3
188,7
100
64,9
8
Πηγή: ΟΟΣΑ Επεξεργασία: Στράτος Στραγηγάκης

© Στράτος Στρατηγάκης