αύξηση μεγέθους επαναφορά μείωση μεγέθους Αποσύνδεση

Πανεπιστήμια: πολλοί εισάγονται, λίγοι αποφοιτούν.

του Στράτου Στρατηγάκη

 

Δημοσιεύτηκε 21/2/2010

 

Πενιχρά αποδεικνύονται τα αποτελέσματα του διπλασιασμού του αριθμού των εισαγομένων στις ανώτατες σχολές. Ο εισαγόμενοι τη δεκαετία του 90 ήταν περίπου 40-45.000 φοιτητές το χρόνο σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Το 2000 έφτασαν τους 82.000 και σταθεροποιήθηκαν περίπου σ’ αυτό τον αριθμό μέχρι το 2006, χρονιά που εφαρμόστηκε η βάση του 10, με αποτέλεσμα τη δραστική μείωση των εισαγομένων στους, περίπου, 55.000. Η αύξηση των θέσεων προέκυψε με την ίδρυση περισσοτέρων από 100 νέα τμήματα στα ΑΕΙ και ΤΕΙ και την ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των εισακτέων στα υπάρχοντα τμήματα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το διάστημα 2000-2006 δεν είχαμε διπλάσιο αριθμό πτυχιούχων, αλλά αύξηση περίπου 30%, κατά μέσο όρο, των φοιτητών που έπαιρναν το πτυχίο τους. Δημιουργήθηκε δηλαδή το φαινόμενο των λεγόμενων «αιώνιων» φοιτητών. Πάντα υπήρχαν φοιτητές που δεν ολοκλήρωναν τις σπουδές τους, για διάφορους λόγους, σε όλες τις χώρες του κόσμου. Το ποσοστό αυτών αυξήθηκε ιδιαίτερα στην Ελλάδα μετά την αύξηση του αριθμού των εισαγομένων, πράγμα που δείχνει ότι δεν είχαμε τόσους πολλούς φοιτητές κατάλληλους για ανώτατες σπουδές. Το επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι χαμηλό, έτσι που οι μαθητές μετά και την προετοιμασία τους στο φροντιστήριο και πάλι δεν τα καταφέρνουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Φυσικά η βάση του 10 δεν έλυσε κανένα πρόβλημα, απλά δημιούργησε αποκλεισμούς.
Σε διεθνές επίπεδο η ποιότητα των προπτυχιακών σπουδών πέφτει με την καθιέρωση του τριετούς κύκλου, που γίνεται συζήτηση στην Αγγλία για να γίνει διετής, στην Ελλάδα όμως μας οδήγησε σε μη ολοκλήρωση των σπουδών.
Η ίδρυση των νέων τμημάτων έγινε με κοινοτικά κονδύλια, που, ευτυχώς, απορροφήθηκαν, δεν έπιασαν όμως τόπο, όπως δυστυχώς ένα πολύ μεγάλο μέρος των κοινοτικών κονδυλίων, που δόθηκαν για να μας βοηθήσουν να καλύψουμε το χάσμα με την Ευρώπη, ενώ εμείς καταλάβαμε ότι μας δόθηκαν απλά για να κυκλοφορήσει χρήμα στην αγορά. Τώρα, με τα χρήματα της ΕΕ να τελειώνουν, ήδη αναγγέλθηκε η μη ίδρυση των τμημάτων που είχαν προγραμματιστεί για φέτος και ταυτόχρονα θα οδηγηθούμε στο κλείσιμο πολλών τμημάτων που απαξιώθηκαν από τους φοιτητές.

Οι αριθμοί μας δείχνουν

Αναφερόμαστε στον αριθμό των πτυχιούχων του 2006-2007 γιατί τη χρονιά αυτή πήραν το πτυχίο τους νέοι που, στη μεγάλη τους πλειοψηφία,  γεννήθηκαν από το 1982 μέχρι το 1985, όπως δείχνουν τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Νέοι δηλαδή που μπήκαν στο πανεπιστήμιο από το 2000 μέχρι το 2003, χρονιές με το μέγιστο αριθμό εισακτέων. Η σύγκριση γίνεται με το ακαδημαϊκό έτος 1996-997, δέκα χρόνια πριν δηλαδή, με τα παιδιά που μπήκαν στο πανεπιστήμιο το 1990 μέχρι το 1993. Παρατηρούμε ότι στις θετικές και τεχνολογικές επιστήμες οι πτυχιούχοι είναι πολύ λιγότεροι των φοιτητών που ενεγράφησαν στο Α Εξάμηνο το 2001. Πολλές φορές οι πτυχιούχοι αποτελούν μόλις το 30% των εγγραφόμενων. Στις σχολές των ανθρωπιστικών σπουδών η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη, χωρίς να είναι πάντα καλή. Πολύ συχνά βλέπουμε μικρότερη παραγωγή πτυχιούχων το 2007 από το 1997, παρά το διπλασιασμό του αριθμού των εισαγομένων. Βέβαια ο διπλασιασμός δεν έγινε σε κάθε τμήμα, αφού ιδρύθηκαν περισσότερα από 100 νέα τμήματα στη δεκαετία που μεσολάβησε. Στο σύνολο των πανεπιστημίων το 1993 ενεγράφησαν 24.905 φοιτητές, όπως φαίνεται στον πίνακα 2 και πήραν το πτυχίο τους το έτος 1997 23.145 φοιτητές. Το 2001 ενεγράφησαν 42.929 φοιτητές και πήραν το πτυχίο τους 29.483 φοιτητές, δηλαδή 13.446 φοιτητές λιγότεροι.
Όλα αυτά είναι ποσοτικά στοιχεία γιατί η ποιότητα των γνώσεων των πτυχιούχων δεν μπορεί να μετρηθεί, βλέπουμε όμως ήδη τους πρώτους… ανορθόγραφους φιλολόγους να έχουν εμφανιστεί. Πρόκειται για μαθητές που μπήκαν με 14 στη φιλολογία, με γνωστικό πρόβλημα δηλαδή, που μεταφέρουν και μετά το πτυχίο.

Οι φοιτητές φταίνε;

Οι φοιτητές προσπάθησαν σκληρά για να πετύχουν, οι οικογένειές τους ξοδεύτηκαν για να τους σπουδάσουν, όμως δεν έφτασαν στο τέλος, στο πολυπόθητο πτυχίο. Θεωρώντας δεδομένο ότι ήθελαν να πάρουν το πτυχίο τους, τουλάχιστον η πλειοψηφία, καταλαβαίνουμε ότι η μαζική αποτυχία θα έχει τις αιτίες της. Μία αιτία είναι η απελπισία που νιώθουν οι φοιτητές γι’ αυτό που τους περιμένει μετά την αποφοίτηση, οι δυσκολίες εύρεσης σταθερής εργασίας, χωρίς μπλοκάκι, πλήρους απασχόλησης. Δεν είναι αυτός όμως ο κύριος λόγος, γιατί τότε θα βλέπαμε χαμηλά ποσοστά αποφοίτησης στους φοιτητές των θεωρητικών σχολών που πλήττονται περισσότερο από την ανεργία. Αντίθετα η μη ολοκλήρωση των σπουδών εμφανίζεται κυρίως στις σχολές θετικής κατεύθυνσης, που έχουν καλύτερες προοπτικές στην αγορά εργασίας. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι υπάρχει γνωστικό πρόβλημα, χάσμα δηλαδή, ανάμεσα στο Λύκειο και το Πανεπιστήμιο. Το πρόβλημα αυτό δημιουργείται από τον περιορισμό της ύλης στα Μαθηματικά και τη Φυσική, σε σχέση με την εποχή των δεσμών, με αποτέλεσμα οι εισαγόμενοι να μην έχουν την αναγκαία υποδομή για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των σπουδών τους. Μερικές φορές το πρόβλημα το δημιουργεί και το ίδιο το εξεταστικό σύστημα με τους παραλογισμούς του. Πολλοί εισαγόμενοι στο τμήμα τεχνολογίας τροφίμων δεν διδάσκονται και δεν εξετάζονται φυσικά στη χημεία, μάθημα βασικό στις σπουδές τους. Η αλήθεια είναι βέβαια, ότι και τα πανεπιστήμια δεν κάνουν κάτι για να γεφυρώσουν το χάσμα γνώσεων. Αν έκαναν κάτι θα είχαμε μεγαλύτερα ποσοστά αποφοίτησης.

Έχει σημασία πόσοι αποφοιτούν;

Ο μικρός αριθμός των πτυχιούχων μας δείχνει ότι υπάρχει ένα πρόβλημα. Και όταν όλοι παίρνουν το πτυχίο τους πάλι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα, όσο κι αν σας φαίνεται απίστευτο. Όταν καθιερωθούν πελατειακές σχέσεις και ο δάσκαλος γίνει πωλητής υπηρεσιών εκπαίδευσης ενώ ο φοιτητής γίνει αγοραστής υπηρεσιών εκπαίδευσης, όταν δηλαδή επικρατήσει ο νόμος της αγοράς, τότε το ζητούμενο θα είναι η… αύξηση των πωλήσεων. Ο αριθμός των πτυχιούχων θα  αυξηθεί κατακόρυφα, χωρίς κατ’ ανάγκη να ανέβει το επίπεδο σπουδών και των φοιτητών, απλά και μόνο γιατί ο πελάτης έχει πληρώσει. Αυτό ήδη συμβαίνει, όχι φυσικά σε όλα, στα πανεπιστήμια με δίδακτρα (δεν μιλάμε για δημόσια ή ιδιωτικά, γιατί δεν έχει σημασία ποιος είναι ο ιδιοκτήτης, αλλά το πλαίσιο λειτουργίας) αλλά πάντως σε αρκετά πανεπιστήμια του εξωτερικού.  Έλεγε ένας καθηγητής, παλιά, για ένα πρώην μαθητή του: «Δεν ήξερε να λύνει εξίσωση πρώτου βαθμού, πήγε στο εξωτερικό για σπουδές, γύρισε με πτυχίο μηχανικού και εξακολουθούσε να μη γνωρίζει να λύνει εξίσωση πρώτου βαθμού». Φυσικά δεν εξισώνουμε ούτε ισοπεδώνουμε, απλά εντοπίζουμε τους κινδύνους που ελλοχεύουν, πριν εμφανιστούν και αρχίσουν διάφοροι να… πέφτουν από τα σύννεφα…

Πίνακας 1: Πτυχιούχοι ανά Τμήμα

Τμήμα

Α Εξάμηνο
1993-1994

Πτυχιούχοι
1996-1997

Α Εξάμηνο
2001-2002

Πτυχιούχοι
2006-2007

Τμήμα Θεολογίας Αθήνας

307

193

348

251

Τμήμα Νομικής Αθήνας

627

905

729

677

Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

222

213

370

326

Τμήμα Θεολογίας Θεσσαλονίκης

 

166

277

199

Τμήμα Νομικής Θεσσαλονίκης

 

514

672

573

Μαθηματικών Θεσσαλονίκης

205

157

205

123

Τμήμα Βιολογίας Θεσσαλονίκης

126

63

159

97

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Θεσσαλονίκης

142

105

140

72

Τμήμα Θεάτρου Θεσσαλονίκης

31

-

59

24

Τμήμα Οικονμικών Παν. Μακεδονίας

186

240

301

189

Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Παν. Μακεδονίας

100

65

139

130

Τμήμα Βαλκ. Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών Παν. Μακεδονίας

-

-

67

42

Μηχανολόγων Μηχανικών Πάτρας

156

123

177

60

Φυσικής Πάτρας

152

141

180

76

Χημείας Ιωαννίνων

104

54

142

39

Μαθηματικών Ιωαννίνων

169

103

225

66

Ψυχολογίας Κρήτης

56

56

126

62

Ιατρικής Κρήτης

79

72

109

79

Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Θράκης

137

66

224

74

Μηχ Η/Υ Τηλεπικ. Και Δικτύων Παν. Θεσσαλίας

-

-

81

30

Τμήμα Αρχαιολογίας Παν Θεσσαλίας

-

-

88

36

Αρχιτεκτονικής Παν. Θεσσαλίας

-

-

99

39

Κοινωνιολογίας Παντείου

220

272

317

274

Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθήνας

268

306

409

314

Πηγή: Γ.Γ. ΕΣΥΕ Επεξεργασία Στράτος Στρατηγάκης

f

 

Πίνακας 2: Πτυχιούχοι ανά Πανεπιστήμιο

Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Α Εξάμηνο
1993-1994

Πτυχιούχοι
1996-1997

Α Εξάμηνο
2001-2002

Πτυχιούχοι
2006-2007

Πανεπιστήμιο Αθηνών

6.719

7.297

8.722

7.095

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

403

236

1.949

828

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

240

146

1.211

904

Αριστοτέλειο Παν. Θεσσαλονίκης

6.641

6.131

8.915

6.598

Πανεπιστήμιο Θράκης

1.120

840

3.545

1.703

Ιόνιο Πανεπιστήμιο

189

119

314

290

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

1.370

1.100

2.797

1.447

Πανεπιστήμιο Κρήτης

1.094

765

2.188

1.272

Πανεπιστήμιο Πατρών

1.898

1.406

3.363

1.594

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

825

753

1.747

1.189

Πάντειο Πανεπιστήμιο

1.185

1.185

1.985

1.364

Πανεπιστήμιο Πειραιώς

1.071

844

2.012

1.755

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

700

760

1.256

1.037

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

333

285

468

296

Ανωτάτη Σχολή των Καλών Τεχνών

84

78

121

126

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

30

2

169

164

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

-

-

-

12

Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας

-

-

-

276*

Πολυτεχνείο Κρήτης

138

97

375

158

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

1.054

1.101

1.792

1.375

Γενικό Σύνολο Ελλάδας

24.905

23.145

42.929

29.483

*Μεταφορά τμημάτων από το ΑΠΘ

Πηγή: ΕΣΥΕ Επεξεργασία: Στράτος Στρατηγάκης

© Στράτος Στρατηγάκης.

© Στράτος Στρατηγάκης